Przy wyborze instytucji, w której ma być prowadzony rachunek albo zaciągnięte finansowanie, sama nazwa banku nie zawsze mówi sporo o jego strukturze. W polskim systemie funkcjonują między innymi banki komercyjne oraz podmioty działające na zasadach spółdzielczych. Bank spółdzielczy ma formę prawną spółdzielni, co wpływa na sposób jego organizacji, relacje właścicielskie oraz udział członków w funkcjonowaniu instytucji.

Nie jest to jednak osobna dziedzina usług majątkowych przeznaczona tylko dla określonej grupy osób. Taki bank może prowadzić rachunki, przyjmować depozyty czy udzielać kredytów, a dokładny zakres działalności uzależniony jest od obowiązujących regulacji oraz zasad przyjętych przez konkretną instytucję. W praktyce różnice między poszczególnymi bankami najlepiej rozważyć na kilku poziomach, ponieważ sama forma organizacyjna nie opisuje wszystkich cech codziennej obsługi.

Kwestia tego, czym różni się bank spółdzielczy od banku komercyjnego, zaczyna się od struktury własnościowej. W banku spółdzielczym funkcjonują członkowie spółdzielni, którzy posiadają udziały i mają określone prawa wynikające ze statutu a także przepisów. Nie należy dodatkowo utożsamiać członkostwa ze powszechnym korzystaniem z rachunku. Osoba posiadająca konto może być klientem, nie będąc członkiem spółdzielni. W banku komercyjnym konstrukcja właścicielska jest inna, ponieważ instytucja działa najczęściej w formie spółki akcyjnej i jest powiązana z akcjonariuszami. Ta różnica może wydawać się odległa od codziennych operacji, ale ma znaczenie przy rozumieniu tego, kto formalnie uczestniczy w strukturze banku i według jakich zasad podejmowane są niektóre decyzje.

Drugim elementem jest zakres działania oraz związki z lokalnym rynkiem. Bankowość spółdzielcza przez wiele lat rozwijała się głównie w mniejszych miejscowościach, gdzie bardzo ważną część klientów stanowiły gospodarstwa rolne, lokalne firmy a także mieszkańcy danego regionu. Aktualnie zakres usług jest szerszy, a poszczególne banki mogą różnić się wielkością, obszarem działania i wykorzystywanymi kanałami obsługi. W praktyce nie można więc przyjąć, że każdy bank spółdzielczy będzie miał identyczną ofertę albo bardzo podobny sposób kontaktu z klientem. Przy analizowaniu dokładnie sprecyzowanej usługi należy sprawdzić jej warunki, ponieważ opłaty, oprocentowanie, oczekiwania dotyczące dokumentów czy dostępność poszczególnych funkcji mogą się między instytucjami w znacznym stopniu różnić. Lokalny charakter działalności też nie znaczy samoczynnie ograniczonego dostępu do bankowości elektronicznej czy płatności bezgotówkowych.

Znaczenie moraz sposób, w jaki bank spółdzielczy jest powiązany z systemem ochrony i nadzoru nad sektorem bankowym. Jako bank funkcjonuje w ramach przepisów regulujących działalność bankową, a jego funkcjonowanie nie powinno być utożsamiane z działalnością innych podmiotów finansowych jedynie dlatego, że także posługują się określeniem „spółdzielczy”. Z punktu widzenia klienta ważne jest dokładne rozpoznanie charakteru zawieranej umowy a także roli, w jakiej występuje wobec instytucji. Inne znaczenie mają prawa wynikające ze zwyczajnego korzystania z produktu bankowego, a inne uprawnienia związane z członkostwem w spółdzielni. Dopiero uwzględnienie tych kwestii pokazuje, czym różni się bank spółdzielczy nie tylko i wyłącznie pod kątem nazwy, lecz również organizacji, struktury właścicielskiej i sposobu funkcjonowania na rynku finansowym.

Więcej informacji: bank spółdzielczy.