Wprowadzanie przemian w codziennym funkcjonowaniu rzadko wygląda tak, jak przedstawiają to krótkie poradniki. Zwykle nie wystarczy podjąć jednej decyzji i konsekwentnie realizować ją przez kolejne miesiące. Na drodze ukazują się obowiązki, zmienne samopoczucie, brak czasu, nieprzewidziane sytuacje oraz wcześniejsze przyzwyczajenia, które uruchamiają się niemalże bez zastanowienia.

Dlatego pytanie, jak zmodyfikować własne życie, warto rozpatrywać przez pryzmat konkretnych zachowań, a nie ogólnego hasła. Pomocne może być przyjrzenie się temu, jak wygląda zwykły dzień i w których momentach najczęściej pojawia się niezadowolenie. Czasami źródłem trudności jest zbyt duża liczba zobowiązań, innym razem brak wyraźnych granic między pracą a odpoczynkiem. Bywa również, że człowiek usiłuje przemienić kilka wycinków jednocześnie i po krótkim czasie rezygnuje z całego planu. Takie doświadczenie pokazuje, że skala zamierzonej zmiany ma znaczenie praktyczne. Im więcej nowych zasad trzeba pamiętać każdego dnia, tym łatwiej o sytuację, w której wcześniejsze nawyki ponownie przejmują kontrolę nad działaniem.

Właśnie nawyki są jednym z tematów często poruszanych w ramach zagadnienia, jakim jest rozwój osobisty. Nie chodzi a dodatkowo tylko o osiąganie kolejnych celów. Rozwijanie własnych kwalifikacji może obejmować również rozpoznawanie sposobu reagowania na krytykę, poprawę organizacji obowiązków czy edycję podejścia do odpoczynku (zobacz również: rozwój osobisty ebook). Z perspektywy zwykłego funkcjonowania ważne jest sprawdzanie, czy wybrana forma w rzeczywistości pasuje do dokładnie sprecyzowanej sytuacji. Na przykład prowadzenie bardzo szczegółowego harmonogramu może u jednej osoby ograniczyć chaos, a u innej powodować dodatkowe napięcie, gdy rzeczywistość na prawdę często różni się od planu. Tak samo ustalanie ambitnych celów nie za każdym razem przekłada się na regularne działanie. Czasem większą trudnością okazuje się nie samo rozpoczęcie zadania, lecz utrzymanie określonego rytmu przez dłuższy czas. Z tego względu obserwowanie własnych reakcji jest równie ważne jak wybór konkretnej techniki. Zmiana może wymagać kilku prób, korekty wcześniejszych zaleceń i zaakceptowania tego, że rozwiązanie efektywne w jednej sytuacji nie musi pasować do innej.

Wśród pojęć związanych z pracą nad nawykami można spotkać określenie programowanie umysłu podświadomego. W zależności od źródła może ono oznaczać pracę z przekonaniami, automatycznymi reakcjami lub utrwalonymi sposobami interpretowania różnych wydarzeń. Warto jednak oddzielić język potoczny od bardziej precyzyjnego opisu procesów zachodzących podczas uczenia się i kształtowania nawyków. Człowiek nie reaguje na każdą sytuację od zera. Wiele czynności wytwarza na podstawie wcześniejszych doświadczeń, skojarzeń i powtarzanych schematów. Jeżeli już określone zachowanie przez długi czas pojawiało się w podobnych okolicznościach, jego uruchomienie może stać się mniej świadome (zobacz również: ebook o rozwoju osobistym). Zmiana takiego schematu wymaga najpierw zauważenia, kiedy się pojawia. W praktyce przydatne jest zwracanie sugestie na moment poprzedzający daną reakcję. Jeśli ktoś regularnie odkłada skomplikowane zadania, warto sprawdzić, czy robi to po pojawieniu się konkretnej myśli, wrażeń albo poczucia przeciążenia. Dopiero wtedy można rozważać, jakie inne zachowanie mogłoby pojawić się w tym samym miejscu. Samo powtarzanie określonych zdań czy wyobrażeń nie powinno być demonstrowane jako uniwersalny sposób zmiany wszystkich utrwalonych schematów.

Znaczenie ma także środowisko, w którym odbywa się próba zmiany. Niełatwo utrzymywać nowe zachowanie, jeśli codzienne warunki nieustannie sprzyjają powrotowi do starego sposobu działania. Osoba, która woli ograniczyć korzystanie z telefonu podczas pracy, może posiadać inne doświadczenia po wyłączeniu części powiadomień niż wówczas, gdy urządzenie przez cały czas leży obok niej. Podobnie zmiana godzin snu może być trudna do utrzymania, jeśli obowiązki zawodowe albo rodzinne regularnie przesuwają porę zakończenia dnia. W takich wypadkach sama motywacja nie rozjaśnia całego problemu. Potrzebne jest uwzględnienie warunków umiejscowionych na zewnątrz a także sprawdzenie, które elementy można realnie zmienić. Zdarza się także, że po kilku tygodniach pojawia się powrót do wcześniejszego zachowania. Zamiast traktować taki moment jako jednoznaczny dowód niepowodzenia, można potraktować go jako informację o okolicznościach, w których stary schemat nadal jest silny. Dopiero zestawienie tych obserwacji z prawdziwym przebiegiem dnia daje możliwość dokładniej określić, jakie zmiany są możliwe do utrzymania i które założenia wymagają ponownego sprawdzenia.

Źródło: ebook o podświadomości.